Gedragspatronen: de verborgen reden dat je hetzelfde pad loopt (HERKENNEN deel 1)
JE ZIT MISSCHIEN NIET VAST. JE LOOPT GEWOON STEEDS HETZELFDE PAD. (DEEL 1, HERKENNEN)
Inhoudsopgave
- Gedragspatronen
- Gedragspatronen ontstaan niet zomaar
- Iets kan je eerst helpen en later beperken
- Mijn eigen patronen
- Wat gebeurt er als iets niet lukt?
- Je bent niet je patroon
- Stress kan oude reacties extra aantrekkelijk maken
- Misschien zit je helemaal niet vast
- Dit is Break the Pattern
- Van herkennen naar ervaren
- FAQ
- CTA
Gedragspatronen
We hebben ze allemaal.
Je reageert op een bepaalde manier wanneer iemand kritiek geeft.
Je gaat harder werken wanneer iets niet lukt.
Je trekt je terug als een situatie ongemakkelijk wordt.
Je wilt controle houden wanneer je onzeker bent.
Of je weet al maanden dat je iets wilt veranderen, maar op de een of andere manier beland je steeds weer op hetzelfde punt.
En dan komt die bekende gedachte:
"Zo ben ik nu eenmaal."
Maar is dat eigenlijk wel zo?
Of heb je een bepaalde manier van reageren zo vaak herhaald dat het inmiddels automatisch is geworden?
Daar begint voor mij Break the Pattern.
Niet bij de gedachte dat er iets mis met je is.
Maar bij de vraag:
Helpt het patroon dat je ooit hebt ontwikkeld je vandaag nog steeds?
Gedragspatronen ontstaan niet zomaar
We praten soms over slechte gewoontes alsof we ze bewust hebben uitgekozen.
Maar veel gedrag ontstaat geleidelijk.
Door:
- opvoeding
- ervaringen
- succes
- tegenslagen
- angst
- werk
- sport
- relaties
- of simpelweg doordat iets jarenlang voor je heeft gewerkt
Onderzoek naar gewoontevorming laat zien dat gedrag door herhaling in een bepaalde context steeds automatischer kan worden.
Dat is ook ontzettend handig.
Stel je voor dat je iedere ochtend opnieuw bewust moest bedenken hoe je je tanden poetst of hoe je naar je werk rijdt.
Automatische patronen besparen energie.
Het probleem is dus niet dat we patronen hebben.
De interessante vraag is:
Wat gebeurt er wanneer een oud patroon niet meer past bij je huidige situatie?
Iets kan je eerst helpen en later beperken
Misschien heb je ooit geleerd om altijd door te zetten.
Dat kan je ver hebben gebracht.
In je werk.
In sport.
Misschien zelfs door moeilijke periodes in je leven.
Maar wat gebeurt er wanneer "altijd doorgaan" betekent dat je nooit meer rust neemt?
Of nooit hulp vraagt?
Dan is doorzettingsvermogen niet ineens slecht.
Alleen werkt dezelfde strategie niet in iedere situatie.
Hetzelfde geldt voor controle.
Controle kan structuur geven.
Maar wat als je daardoor moeite krijgt om dingen los te laten?
Of voor jezelf wegcijferen.
Dat kan ooit geholpen hebben om conflicten te vermijden.
Maar helpt het je vandaag nog?
Dat is waar gedragspatronen interessant worden.
Mijn eigen patronen
Ik herken dit ook bij mezelf.
Door mijn achtergrond, ervaringen, sport en alles wat ik in mijn leven heb meegemaakt, heb ik manieren ontwikkeld om met situaties om te gaan.
Sommige hebben me enorm geholpen.
Maar dat betekent niet automatisch dat ik ze de rest van mijn leven nodig heb.
Ook ik moet mezelf soms afvragen:
"Waarom reageer ik eigenlijk zo?"
Niet om mezelf te veroordelen.
Maar om nieuwsgierig te worden.
Want zodra je jezelf gaat observeren, gebeurt er iets belangrijks.
Je krijgt een patroon in beeld.
Wat gebeurt er als iets niet lukt?
Dit vind ik een interessante vraag.
Stel dat je tijdens een training iets niet kunt.
Wat gebeurt er dan automatisch?
- Ga je harder?
- Word je boos?
- Maak je een grap om het ongemak weg te lachen?
- Trek je je terug?
- Geef je op?
- Vraag je hulp?
Er bestaat niet één antwoord dat altijd goed is.
Het gaat erom dat je gaat zien wat jouw antwoord meestal is.
Want misschien doe je op je werk precies hetzelfde.
Of thuis.
Of in een relatie.
Dat is de spiegel waar we tijdens Break the Pattern naar zoeken.
Je bent niet je patroon
Dit onderscheid vind ik belangrijk.
Er zit verschil tussen:
"Ik trek me soms terug wanneer iets spannend wordt."
en:
"Ik bén nu eenmaal iemand die zich terugtrekt."
Bij de eerste zin beschrijf je gedrag.
Bij de tweede maak je het onderdeel van je identiteit.
En zodra we zeggen:
"Zo ben ik nu eenmaal"
sluiten we ongemerkt een deur.
Want waarom zou je iets onderzoeken als je ervan overtuigd bent dat het simpelweg is wie je bent?
Misschien kun je het ook anders bekijken:
Dit is wat ik tot nu toe meestal heb gedaan.
Dat laat ruimte open.
Stress kan oude reacties extra aantrekkelijk maken
Juist wanneer we moe, druk of gespannen zijn, grijpen we gemakkelijk terug op bekende manieren van reageren.
Onderzoek naar stress en gewoontegedrag laat interessante verbanden zien, al blijkt uit recenter replicatieonderzoek dat dit effect niet onder alle omstandigheden hetzelfde optreedt.
Voor mij is de praktische boodschap daarom niet:
"Stress zorgt altijd dat je automatisch reageert."
Wel:
Let juist onder druk eens extra goed op wat jij automatisch doet.
Daar valt vaak veel te ontdekken.
Misschien zit je helemaal niet vast
En daarmee kom ik terug bij de titel.
Misschien zit je niet vast.
Misschien loop je alleen al heel lang hetzelfde pad.
Dat pad ken je.
Je weet waar de bochten zitten.
Het voelt vertrouwd.
Zelfs wanneer je eigenlijk niet meer tevreden bent met waar het je brengt.
Maar wat gebeurt er wanneer je een keer van dat reguliere pad afgaat?
Niet omdat het oude pad fout is.
Maar omdat je nieuwsgierig bent naar wat er nog meer bestaat.
Dit is Break the Pattern
Break the Pattern gaat voor mij niet over iemand vertellen wat hij verkeerd doet.
En ook niet over iemand binnen een paar uur "veranderen".
Dat zou veel te groot zijn.
Het begint veel kleiner.
Herkennen.
- Wat doe ik?
- Wanneer doe ik het?
- En helpt dit mij nog?
Als jij na het lezen van deze blog vandaag één keer denkt:
"Hé... dit doe ik eigenlijk wel vaker."
dan is er al iets gebeurd.
Want iets wat je kunt zien, kun je gaan onderzoeken.
En wat je kunt onderzoeken, hoeft niet automatisch hetzelfde te blijven.
Van herkennen naar ervaren
Dit is deel 1 van onze serie over Break the Pattern.
Deel 1: Herkennen — Welke gedragspatronen neem jij iedere dag mee?
Deel 2: Ervaren — Waarom moet je soms van het bekende pad af om iets nieuws over jezelf te ontdekken?
Deel 3: Kiezen — Waarom grip niet betekent dat je alles onder controle moet hebben.
In deel 2 stappen we bewust van het bekende pad af.
Want je kunt veel over jezelf begrijpen.
Maar soms moet je iets ervaren voordat je werkelijk ziet wat er gebeurt.
FAQ
Wat zijn gedragspatronen?
Gedragspatronen zijn manieren van handelen of reageren die we regelmatig herhalen. Door herhaling en een terugkerende context kan gedrag steeds automatischer worden.
Zijn gedragspatronen slecht?
Nee. Patronen kunnen juist nuttig zijn en ons veel energie besparen. De relevante vraag is of een bepaald patroon in je huidige situatie nog helpt.
Kun je gedragspatronen veranderen?
Gedrag is niet per definitie onveranderlijk. Bewustwording, verandering van context, oefenen met alternatief gedrag en herhaling kunnen bijdragen aan gedragsverandering.
Is Break the Pattern therapie?
Nee. Break the Pattern presenteren we niet als behandeling of vervanging voor psychologische of medische zorg. Het programma gebruikt ervaringen en reflectie om deelnemers naar hun eigen patronen te laten kijken.
CTA
Ik wil je deze week nog niet vragen om iets te veranderen.
Doe eerst iets veel simpelers.
Observeer jezelf.
Kies één situatie waarin je spanning, weerstand of frustratie ervaart.
En stel jezelf daarna één vraag:
Wat deed ik automatisch?
Niet goed.
Niet fout.
Gewoon kijken.
Misschien ontdek je iets wat je al jaren doet zonder er nog bij stil te staan.
En misschien begint Break the Pattern precies daar.
Wil je meer informatie en jezelf inschrijven doe dat dan HIER!
Interne links
👉 Mentaal welzijn: 6 krachtige lessen die ik leerde in Defensie
👉 PTSS en mentale weerstand: 3 eerlijke lessen uit mijn eigen rugzak
Bronnen
Wood & Rünger – Psychology of Habit, Annual Review of Psychology https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26361052/
Schwabe & Wolf – Stress Prompts Habit Behavior in Humans https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19494141/
Meier et al. – Does stress consistently favor habits over goal-directed behaviors? https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9969070/[link](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26361052/)
