Grip op gedrag: de krachtige vrijheid om anders te kiezen (deel 3, KIEZEN)
GRIP BETEKENT NIET DAT JE ALLES ONDER CONTROLE HEBT. (DEEL 3)
Inhoudsopgave
- Grip is iets anders dan controle
- Eerst gebeurt er iets
- Die kleine ruimte is enorm waardevol
- Dat is psychologische flexibiliteit
- Grip geeft je kracht
- Hetzelfde patroon kan soms precies goed zijn
- Waarom Break the Pattern niet eindigt na vier uur
- Niet ieder patroon hoeft vandaag opgelost te worden
- Drie stappen
- Wat als het ook anders kan?
- Break the Pattern | 10 oktober
- FAQ
- Bronnen
Grip op gedrag betekent voor mij niet dat je voortaan alles onder controle hebt.
Sterker nog, misschien moeten we juist van dat idee af.
Je hebt niet altijd controle over wat er gebeurt. Niet over wat iemand tegen je zegt. Niet over tegenslag. Niet over verlies. Niet over die eerste gedachte die door je hoofd schiet. En ook niet altijd over wat je voelt.
Maar er kan wel iets anders ontstaan.
Een moment waarop je herkent:
Hé. Hier gebeurt iets met mij.
En misschien ontstaat daar een kleine ruimte voordat je doet wat je altijd doet.
Voor mij zit dáár grip.
Grip is iets anders dan controle
Controle zegt: "Dit mag niet gebeuren."
Grip zegt: "Het gebeurt. Wat ga ik nu doen?"
Dat is een wezenlijk verschil.
Want wanneer grip betekent dat alles moet lopen zoals jij wilt, raak je hem vroeg of laat kwijt. Het leven werkt nu eenmaal niet zo.
Grip gaat voor mij daarom veel meer over herkennen wat er gebeurt en beseffen dat je misschien invloed hebt op je volgende stap. Niet op alles. Wel op iets.
Eerst gebeurt er iets
Iemand geeft kritiek. Een oefening lukt niet. Je wordt tijdens BJJ gecontroleerd door je trainingspartner. Een collega doet iets waar je je aan ergert. Je krijgt slecht nieuws.
Er gebeurt iets.
Daarna ontstaat een reactie. Misschien voel je:
- Spanning
- Boosheid
- Onzekerheid
- Frustratie
- De neiging om weg te lopen
- Of juist om vol gas vooruit te gaan
En voordat je het weet heb je gedaan wat je al honderd keer eerder hebt gedaan.
Dat is precies waar de eerste twee delen over gingen: herkennen en ervaren.
Nu voegen we daar iets aan toe: kiezen.
Die kleine ruimte is enorm waardevol
Stel dat je automatische reactie bij kritiek verdedigen is.
Je voelt hem aankomen. Normaal zou je direct reageren. Maar deze keer merk je:
"Ik schiet nu in de verdediging."
Je hoeft dat gevoel niet weg te krijgen. Je hoeft jezelf niet ineens volledig rustig te maken. Misschien hoef je alleen maar twee seconden niets te doen.
Ademhalen. Luisteren. En daarna kiezen.
Misschien verdedig je jezelf alsnog. Misschien stel je een vraag. Misschien zeg je dat je er later op terugkomt.
Het verschil? Deze keer was er meer dan één mogelijkheid.
Dat is psychologische flexibiliteit
Binnen de psychologie bestaat een interessant begrip: psychologische flexibiliteit.
Heel simpel gezegd gaat het over flexibel kunnen reageren op omstandigheden terwijl je gedrag aansluit bij wat voor jou belangrijk is.
Een recente systematische review en meta-analyse naar Acceptance and Commitment Therapy vond dat veranderingen in verschillende aspecten van psychologische flexibiliteit samenhingen met vermindering van psychologische klachten binnen die behandelcontext.
Break the Pattern is géén ACT en ook geen psychologische behandeling.
Maar het onderliggende idee — dat er waarde zit in niet automatisch door iedere interne reactie gestuurd worden — vind ik ontzettend relevant.
Want keuzevrijheid begint bij merken dat er überhaupt iets te kiezen valt.
Grip geeft je kracht
En daarmee krijgt onze zin voor mij echte betekenis: Grip geeft je kracht.
Niet omdat jij vanaf nu je hele leven beheerst. Niet omdat je nooit meer boos, bang, onzeker of gefrustreerd wordt. En ook niet omdat je voortaan altijd de "juiste" keuze maakt.
Grip geeft je kracht omdat je begint te herkennen wat er met je gebeurt. En wanneer je iets herkent, kun je er misschien anders mee omgaan.
Dat kan klein zijn:
- Hulp vragen
- Een pauze nemen
- Niet meteen reageren
- Een grens aangeven
- Juist wél doorgaan
- Een gesprek voeren dat je normaal vermijdt
- Of simpelweg zeggen: "Ik weet het even niet."
Hetzelfde patroon kan soms precies goed zijn
Dat wil ik ook benadrukken. We zijn niet op jacht naar patronen om ze allemaal kapot te maken. Dat zou nergens op slaan.
Jouw vermogen om door te zetten kan geweldig zijn. Je behoefte aan structuur kan je enorm helpen. Zelfstandigheid kan een kracht zijn.
De vraag is alleen: kun je kiezen wanneer je die kracht inzet? Of neemt het patroon automatisch het stuur over?
Daar zit voor mij het verschil.
Waarom Break the Pattern niet eindigt na vier uur
Stel dat we vier uur samen bezig zijn — BJJ, ademhaling, samenwerken, fysieke inspanning, gecontroleerde weerstand, reflectie. En daarna loop je naar buiten.
Dan ben je niet ineens een ander mens. Gelukkig maar. Dat is ook helemaal niet het doel.
Misschien gebeurt er pas twee dagen later iets. Je zit op je werk. Iemand zegt iets. Je voelt die bekende reactie opkomen. En ineens denk je terug aan wat er tijdens Break the Pattern gebeurde.
"Wacht even..."
"Dit herken ik."
Voor mij begint het echte werk misschien juist dáár.
Niet ieder patroon hoeft vandaag opgelost te worden
Sommige patronen zitten diep. Sommige hebben te maken met ervaringen die professionele begeleiding vragen. Daar moet je zorgvuldig mee omgaan.
Break the Pattern is daarom geen vervanging voor een psycholoog, arts of andere behandelaar wanneer iemand professionele zorg nodig heeft.
We hoeven tijdens één evenement ook helemaal niet alles open te breken. Soms is bewustwording genoeg. Een vraag. Een inzicht. Een klein beetje beweging.
Drie stappen
Daarmee zijn we aan het einde gekomen van deze serie.
1. Herkennen Ik heb patronen. Niet omdat ik slecht functioneer. Maar omdat ik mens ben.
2. Ervaren Ik kan van mijn bekende pad afwijken. Een andere omgeving kan me iets laten zien wat ik in mijn dagelijkse routine niet meer opmerk.
3. Kiezen Misschien hoef ik niet altijd te doen wat ik altijd deed.
Daar zit grip. Niet in totale controle. Maar in keuzevrijheid.
Wat als het ook anders kan?
Dat is uiteindelijk de vraag die ik met Break the Pattern wil stellen.
Niet: "Wat is er mis met jou?" Niet: "Welk onderdeel van jezelf moet je veranderen?"
Maar: Wat als het ook anders kan?
Misschien ontdek je dat je kunt vertragen waar je normaal versnelt. Hulp kunt vragen waar je normaal alles zelf oplost. Los kunt laten waar je normaal controle zoekt. Of juist kunt opstaan waar je jezelf normaal klein houdt.
Ik weet niet welk antwoord jij gaat vinden. En dat hoeft ook niet. Want het is jouw pad.
Break the Pattern | 10 oktober
Op 10 oktober gaan we tijdens Break the Pattern bewust van het reguliere pad af.
Met fysieke inspanning, BJJ, ademhaling, samenwerken, gecontroleerde weerstand en vooral ruimte om te observeren wat er gebeurt.
Niet om te bepalen wie de sterkste is. Niet om je te breken. En niet om je in vier uur te veranderen.
We willen je iets veel eenvoudigers laten ervaren:
Er bestaat misschien meer dan één manier waarop jij kunt reageren.
Als jij na afloop naar huis gaat en denkt:
"Verdomme... misschien kan het ook anders."
dan is er beweging ontstaan. En soms is dat precies waar verandering begint.
FAQ
Wat betekent grip op gedrag? Grip op gedrag betekent niet dat je iedere gedachte, emotie of situatie controleert. Het gaat om het herkennen van reacties en waar mogelijk bewuster kiezen wat je vervolgens doet.
Wat is het doel van Break the Pattern? Het doel zoals wij het benaderen is bewustwording en ervaring: automatische reacties leren observeren en ontdekken dat er mogelijk andere manieren van reageren bestaan.
Is Break the Pattern therapie? Nee. Break the Pattern is geen psychologische of medische behandeling en vervangt professionele zorg niet.
Moet ik mezelf tijdens Break the Pattern volledig blootgeven? Nee. Het programma hoort geen wedstrijd te zijn in wie het diepste persoonlijke verhaal vertelt. Deelnemers moeten binnen duidelijke en veilige grenzen kunnen observeren, ervaren en reflecteren.
Wanneer is Break the Pattern? Break the Pattern vindt plaats op 10 oktober. Voeg hier op de website de definitieve tijd, locatie, deelnamevoorwaarden en inschrijflink toe.
Misschien herken je na deze drie blogs een patroon bij jezelf. Misschien weet je zelfs precies waar het vandaan komt. Maar misschien ben je vooral nieuwsgierig naar één vraag:
Wat gebeurt er als ik deze keer iets anders doe?
Op 10 oktober gaan we dat niet alleen bespreken. We gaan het ervaren.
Niet om jou te vertellen welk pad je moet nemen. Maar om je te laten ervaren dat er meer dan één pad bestaat.
Break the Pattern. Grip geeft je kracht.
👉 Voeg hier jullie definitieve knop toe: Ik wil Break the Pattern ervaren
Interne links
👉 Deel 1: gedragspatronen 👉 Deel 2: patronen doorbreken 👉 Break the Pattern-aanmeldpagina 👉 De Rugzak
Bronnen
- Macri & Rogge – Psychological flexibility and inflexibility as treatment mechanisms, Clinical Psychology Review (2024)
- Doorley et al. – Psychological flexibility: What we know, what we do not know, and what we think we know
- Wood & Rünger – Psychology of Habit
- World Health Organization – Physical activity and mental health
